Skip to main content

Джани Родари “Экӏын карбы дешийн оӏлка”

Джованнино сафарийхъа уӏххъаӏс гейр ыккыйкан ыхьа. Аӏлʼгьааӏна мана, аӏлгьааӏна, са марахуквани оӏлкейхъа хъары, хайбы хьощебы дена аляъаний, манбы гылʼгыледа ыхьа. Дахабыд гылʼгыледа аляъу. Джованнино ийкарни йаӏххъылʼни къырагъылʼ вардбы аляйле, манкъус са вард аляатӏу гуртыххъа атӏикьанаъас ыккыйкын. Манкъус явашда зазаакʼ хъидетӏу алятӏас ыккыйкын, амма къаджуйн зазаа экӏын дешодва.
- Моӏджуза! - Джованниноэ ивгьо.
Мани вахталʼ колейнче милʼса хъигъичӏу, аӏхъаӏна гьаъа-гьаъа хъидгӏын гьаъа:
- Вакӏле ацӏа дишде вардбы хъодас иджаза дешва?
- Багъыш гьеъэ, фыкыррамишдехьана. 
- Манке вас штрафын сура гьилес ыккан, - милʼсеэ ивгьо аӏхъаӏна гьаъа, штраф ойкӏан гиргъыл.
Джованнинойкӏле къавджу манкъуна кьалам экӏна девхьай, барана вухьа, милʼсайке хъидгӏын гьаъу:
- Закӏле йигъын хинджал гьагве?
- Илекке, - джаваб гьиво, хинджал хъиво. Маныд экӏда деш ыхьа, барада ыхьа.
- Ин гьиджо oӏлкане водун? - Джованнино матхьана. - Няхъане зы гирхьу? Инаа гыргыда са джурайда!
- Ини оӏлкей экӏын карбы дешинбы, - милʼсеэ ивгьо. 
- Бес къадахбы! - Джованнино хъидгӏын гьаъу. - Манбы экӏынбы ихьес ыккан!
- Ши хылидже вахт манбы дена. Клей вобна! Гьаӏшде зас кьоӏбле чапалах ыӏвхе. 
Джованнино мани джуваббишке гейр матхьана. 
- Гьиджоне! - манкъве ивгьо. - Зас дустагъейхъа милʼсайс ыӏхийке гихьас ыккан деш. Мана зас ыӏвхаӏс вуккан чапалах.
- Инаа маӏхуд водун, - милʼсеэ ивгьо, - быкырын штраф - ёкьубле чапалах, сура - кьоӏбле. 
- Милʼсайс кьоӏбле чапалах?
- Гьоъо.
- Ман хъодкуда дешодун. 
- Гьоъо, деш водун! - милʼсеэ джаваб гьиво. - Ман нимед хъодкуда деш водун инсанаарше гьидчуд писин гьаъа деш ыӏхдийхаӏсдиме. Зы гозетяъа - ыӏвхэ! Ва хъигьнийни йаӏххъе гъу аӏгьтиятква ихьес, гьоъоне?
- Амма зас даныке барад алятӏас ыккан деш!
- Манке зы гъу сергьаӏтейхъаме гьихьар гьаъас ыккан, йишди оӏлкейнче хъигъичӏе!
Джованнинос наш гейд хъихьа, экӏын карбы дешди оӏлкейнче аркӏынна. Амма манкъус гьалер мани оӏлкейхъа аӏлʼгьааӏс, маӏхдун кьанунбы ыхьайни оӏлкей ешемишхьес ыккан.


Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

"Кӏылна чагьзадэ" Антуан дэ Сэнт Экзюпери

  I Захъад йихьыдле сеннанкъаӏ закӏле “Табиатни гьаӏкӏей хъодкуйн гьекаебы” донани китабей, няе инсанын хылʼ хъидётӏуйни чӏалагбишди гьаӏкӏей одкӏун, са таъаӏджибнана шикилʼ къавджу. Шикилей хаӏбни хочейн са гьаӏйван кӏёогъаӏ вухьа. Инаӏхуӏбий мана цӏыцӏавъу: Китабей одкӏун ыхьа: “Хаӏбни хочейн чина кӏон быкырба гидёочӏу кӏёогъаӏ. Гойне манчиссе ыӏгъывкарас даӏхаӏву, са сура сенна къивийсанна, обхьунна быкырба гьаӏзмаъасдимей.” Зы чӏалагни мааджарани ыӏмырни гьаӏкӏей хаӏрра фыкыррамишхьа. Рангбынани кьаламбишиква зынаб йизда цӏеббийна шикилʼ цӏыцӏавъу. Йизда сабъэсда шикилʼ манчик акар вухьа: Зы гьавъуна иш чӏекӏынбишикӏле гьаагу, хъийгӏан хъаӏкьаӏн дешей манбы. Манбише джаваб хъиво:  “Няъасне шас кьаччийле хъааӏкьаӏнас вуккан?” Зы цӏыцӏавъуна  шикилʼ кьаччийна деш вухьа. Мана хаӏбни хочейн фил кӏёбгъуӏна шикилʼний. Чӏекӏынбишис башдадехьайке зы мебна цӏыцӏавъу, хаӏбни хочейни абна шикилʼ. Манбы гьаӏммаше башдаъас вуккан. Йизда кьоӏбъэсда шикилʼ манчик а...
Post a Comment
Read more

Njaganijij Ģïje

Sa verığnani jiğılj Njaganij čini akkani ögijlj xulabbı vuxhnjelqa gidxhı iljobzur vuxha mäʼnij hookʼa. Mäʼnij hookʼamaa fıkırramiš vuxha: “Äljhääs zı čoljejqa xhıjiqa iljaakas jizdi Xhunašše-njaganijn jišin balabı äjxäränģä. Čoljejqab häsil vuxhjes xaaqa qavaljes.” Jäqqa Njaganijsqa Ģïje qizaaxı, manab čoljejqa čini kalamıqa iljaakas äljhää vuxha. Njaganijkʼlje Ģïje ģavžu ejhen:  “Hürmatnana Ģïje, näxübnje?”  Ģïjeb amma gjejb ötkamnana vuxha. Hürmatıkva salam hivljesdi žigej sadžu vukʼulj ģoobxhur ejhen: “Hižonje ğu Njaganij inäxüb čakba čoljej tʼabaljaʼa?” Njaganijn ejhen: “Zı ivijkaras qiğivčʼu.  “Ivijkaras?” Ģïjejn äqänajkva qijghan. “Amma mäxdüni žitʼani ģjelbišikva äqʼänjejqa älhääs deš.”  Ini žuvabbišikje Njaganij cimis qivxha. Mančis qʼabılj exhi ıxha deš čini ģel‘bišdi häkʼej mäxdün žuvabbı ejhenģä.  “Ğu fıkırramiš vooxhi jiğın, ģïjejn, ģeljbı jizınčilje ekʼda, jugda ģadajxhvan?” mančin Ģïjejkje qijghan.  “Hoʼo.” Ģïjejn ejhen.  “Vas vukkan d...
Post a Comment
Read more

Sa misal. Sjojij Ģïje

Sa čʼalaga Sjo Ģïje xhinne išljemiš vooxhje vuxha. Man näxüdnje ıxha? Čʼalagıs sjo vukkan vuxha, amma maa sadžu ģïjejna vazijfa vuxha. Mančilj alla Sjojin gibğılna sjojna iš haaʼa, ģïjejn donnux aljatʼa.   Mana jugba išljemiš vooxhje vuxha. Gojnje acʼaxha hamani čʼalaga Ģïjejqab Sjojna vazijfa vobva. Sjojis qäl vuxha: «Mana hižo išnje vobna, zaʼïfna ģïje sjojin donnux aljatʼa?!» Čʼalagni xäbınbišilqa odkʼun. Aslanaar adı, kʼamissije. Sjojij Ģïje qodtʼulujnbı. — Ğu Sjonje vobna? — kʼamissijejn Ģïjejkje qidghın haʼu. — Hoʼo, zı Sjo vobna, — Ģïjejn žavab qivo kağızbı hagvu. — Zı vobna Sjo! — Sjojin qälıkva ivho. — Jiğın kağızbı?.. Nišni häkʼjej hïdžat haʼa, Sjo, inaa odkʼun vod — Ģïje! Mäxüd. Šu qijghanas mäʼna njaa vuxha?.. Nena mäʼna vuxhjes, kʼamissijej Aslanaaršin vazijfajlj Ämäljejr ıxha?!
Post a Comment
Read more