Qʼöjre sixnarij

Sa vaxtalʼ harna sa xivejnčena sixnareer vuxha. Sanģun do Žamal, šenisanģun do Kamal ıxha. Manbı sixnareer vuxhaj sanasanģukʼle acʼa ıxha. Katxudaaršike kar qöqä dolanmıš vooxhe vuxha, kasibaaršik qibxhır deš. Sa jiğılʼ Žamal sixbı haʼas üqqänģä xhunaššejkʼle ejhen:

"Darvaza utʼum himaʼa, sakʼı qäänģä zı žad utʼum haʼasın."

Žamal exhalqana ajkʼan, xhunašše paltarbı ģideššu adamij gozet haʼa sevkanmıš ejxhe. Xäm sura vuxhajnģä darvazajn ses ıxha. Xhunašše ekʼba čir-čira qavhu akkasqa qiğejčʼena, ženi qijna bissijib qiğoočʼena. Qarı darvazajsqa hejzvar ilejkana: vaj aman, sa adamee žoni jicʼenče 3-le čavra qiğavʼu haʼajkı älhää vor. Haraj-häšir haaʼas qärqʼïn ekʼba xıleqa bissij aljabtʼu ejhen:

Bisi bisij, bisi bisij,

Jizdi jikʼes ıxha isij.

Ğunab xhıvılʼ, zınar xhıvılʼ

Dešda xaaʼar jišda vıghılʼ. 

Man xhunašše ivhojnbı sixnarijkʼlje ģijxhenbı. Amma ekʼda-ekʼda čavrabı haʼajkı ajkʼanna. Xhunaššer xaaqa sarkʼıl adamij gozet haʼa gijʼarna. Süpus deljes med darvazajn ses ıxha. Meb xhunašše čir-čira qavhu, qiğejčʼena. Ilejkana ženi adamee darvazajke aqa 4-lje čavra abčı čarpazod adačče. Xhunašše ģajžu adamee ejhen:

"Hajin hižo karnje vodun. Darvazajn akka ačuxda, jicʼan akkad ačuxda. Jicʼejib qʼöblje žab čavra vob avxu, ğu manbı ajtʼıl dešdij. Qiğečʼunijxan adkʼın?"

Xhunaššee ejhen:

"Adamij, ğu orzulʼ ixhes, qora ıxhajnčina xabar xaa haaʼasda. Žamalee qödqün čavrabı jicʼejqa adčı, jicʼan akka utʼum haʼu qarı ģelʼ-xılʼ hodğul xaaqa ičʼu gijʼarna. Xhunaššee ıxhajnčina xabar haaʼa gijğalna:

"Sura xämdej sa adamee jišda 3-lje čavra qöqü arkʼınna."

Adamee ejhen:

"Bes ğu njaqanij ilejka?"

Xhunaššee žavab qeljen:

"Qärqʼïn haraj–häšir havʼu deš, amma sixnaree čavrabı darvazejnče haʼajkı älhäänģä zı xıleqa bissij aljabtʼu sixnarijkʼlje ģajxhes xhinne ivhojn:

Bisi bisij, bisi bisij,

Jizdi jikʼes ıxha isij.

Ğunab xhıvılʼ, zınar xhıvılʼ

Dešda xaaʼar jišda vıghılʼ. 

Žamalee ejhen:

"Xhunašše, fıkır himaaʼa. Agar ğu hamäxüd ivhoxhej, čavrabı avajkesınbı. Hejra odxhan-iljoğančis harakat heʼe."

Xhunaššee ekʼda čej oxhanasın häsil haʼa. Žamal odxhun-iljodğunčile qijğa suğocu čavrabı tʼabal haʼas ajkʼanna. Inģuna šak sixnarij Kamalılqa qabı. Amma mana njeni xivına ıxhaj acʼa ıxhejid halje manģun aqʼva ģažu dešdij.

Žamal Kamalni xivejqa hirxhılʼ iljakkana xivni ģirağılʼni majdamılʼ ušağaarob hivaagva. Manģus ušağaaršini sanģuke sixnarij Kamalın xav qidghın haʼas ıkkıjkın. Mani fıkrejnanģä ušağaaršini sanģve čavrabı qöqü älhäänģä žuni xhunaššee havʼuna mäʼnij havʼu. Žamale äqäna haʼu mani ušağısqa deljes qixha ivhojn:

"Xıdıl, ğu Kamalna dix dešde vorna."

"Dajij, zı Kamalna  dix vorna." ušağee žavab qivu. Žamale ejhen:

"Zı vušda mihmanorna. Dora xaaqa älhääs."

Inbı xaaqa hibxhırijnģä ušağee ses haʼu ejhen:

"Šasqa mihman üqqä vorna."

Kamal ajvanejqa qiğečʼu. Žamalee salam hivo ejhen:

"Mihman dešde ıkkan?"

Kamalee ejhen:

"Qora, qora näxür dekkannane."

Inbı xaaqa ebčʼı givijʼar. Qidghın alidghınılje qijğa Žamalee ejhen:

"Kamal, vaqar gejr kamalnana dixor. Sağra, šadra haʼana. Qoralje, xıdılʼ, majdamej havʼuna mäʼnij heeʼelje."

Ušağee mäʼnij haaʼa:

Bisi bisij, bisi bisij,

Jizdi jikʼes ıxha isij.

Ğunab xhıvılʼ, zınar xhıvılʼ

Dešda xaaʼar jišda vıghılʼ.

Žamalee ejhen:

"Aj sağol xıdılʼ, jugna äqänabišisda mäʼnijob. Ögejqa odxhunij-iljodğuj qadajli. Teze čurujna bozbašij. Ses žad hidjaʼu Žamale hiqa qadıjn ojxhanan. Xiliže gaf havʼijlje qijğa Žamalee ejhen:

"Kamal, vakʼlje flanni xivej Žamal donana sixnarij ıxhaj ģajxhı ixhes. Vakʼlje mana acʼananje, ģažunanje?"

Kamalee ejhen:

"Ģajxhes ģajxhına, amma ģažuna žar deš."

Žamalee ejhen:

"Ģidežuxhej häšde ģaže, zınar ğunar xhinne sixnarij vorna, dojid Žamal vodun. Sanixha xüma ğu arı jizdi jicʼejnče xhejiblje čavra qööqü, mana jiğna dixır šahadorna. Zı šikajat kara haaʼas deš. Jizın čavrabı qilje, exhalqasse xaaqa älhääs ıkkan."

Kamale ejhen:

"Čavrabı zı qöqü ıxhaj, dixır šahad ıxhaj ğu nišikanje subut haʼa?"

Žamalee ejhen:

"Jiğni duxee havʼuna mäʼnij ğu čavrabı qöqü älhäänģä jizdi xhunaššee havʼuna mäʼnij vobna. Xılijnbı himaʼa, jizın čavrabı qilje."

Kamalıqa medın ehesın idjaxu ejhen:

"Žamal, dost, bağıš heʼe. Čavrabišda sa givkʼuna. Ši odxhunijn bozbaš hamančinnij vodun."

Žamalee ejhen:

"Givkʼuna vas bağıš haaʼana, oża avxuna qʼöblje qivlje."

Kamalee jicʼejnče Žamalna qʼöblje čavra qooljena. Gojnje Žamal salamatdamıš ıxha, exha xhixhesse xaaqa hijxhar.

Jiqbišin foljklor